NEV'İYAT // ATEİZME CEVAPLAR  
ARŞI TAŞIYAN SEKİZ KEÇİ?

Turan Dursun daha önce de görüldüğü gibi Arş meselesine vâkıf olamadığı için, belki de araştırmadığı için, her önüne gelen Arş'la alâkalı nassı tenkid ediyor. Bunlar yine Kur'ân'daki bir ayeti ve onunla alâkalı gibi görünen bir hadisi nazara vererek zihinleri ifsad etmeye çalışıyor. Tenkid ettiği Hakka suresinin 17. ayetinde: "Rabbinin arşını onların üzerinde taşıyanlar sekizdir" buyruluyor. Ebu Davud, İbni Mace ve Tirmizi'nin sünenlerinde ise yukarıdaki ayeti bu hadisle te'lif etmiş. Hadisin metni şöyle: "Dünya ile birinci gök katı arasındaki uzaklık; 71-73 yıllık. Her iki gök katı arasında da bu kadar bir uzaklık var. Sonra 7 kat sema, sonra yedincinin üstünde bir deniz. Derinliği iki gök katı arası kadar. Bunların üstünde de 8 keçi var. Her birinin çatal tırnaklarıyla omuzları arasındaki uzaklık, iki gök katı arasındaki uzaklık kadar. Sonra onların sırtlarında Arş varsa Sonra Allah bunun üzerindedir. "
Evvelâ bu rivayetin metin kritiğine geçmeden, ravilerini inceleyelim. Senedde ismi geçen Abdullah b. Amira yalancılığıyla ve hadis uydurmasıyla tanınmış birisidir. Ayrıca Abdullah b. Amîra'dan, Simak'dan başka hiç kimse hadis alıp rivayet etmemiş. Sahabeden bu hadisi rivayet eden Hz.Abbas (ra) ile Abdullah b. Amîra arasında kopukluk var. Bu açığı kapamak için araya "Ahnef" sokulmuş. Fakat Ahnef'le Abdullah b. Amîra'nın görüşmüş olduğuna dair rivayet yok.
Hafız Münzirî Sünen-i Ebu Davud'un şerhinde; rivayetteki ravilerden el-Velîd b. Ebî Sevr'in güvenilir olmadığını, onun rivayet ettiği hadisin delil olamayacağını söylüyor. Bu râvi hakkında İbn Kayyim da aynı tesbitleri ileri sürüyor.
Bu rivayeti metin yönünden incelediğimizde ise mesele tamamıyla açıklık kazanıyor. Selef âlimlerinden, büyük hadisçilerden; İbn Maîn, Ahmed b. Hanbel, İmam Buharı, İmam Müslim, İmam Nesâî, İbn Adiyy, İbnü'l-Aziz, İbnü'l-Cevzi bu rivayetin sahih olmadığı konusunda ittifak ediyorlar.
İbnü'l-Aziz Sünen-i Tirmizî'nin şerhinde, bu rivayetin ehli kitaptan geçmiş olduğunu, sahih hadislerde aslı olmadığını söylüyor.
Ebû Hayyan Hakka Suresinin 17. ayetini tefsir ederken; "Buradaki sekiz için yalan şekiller uyduruldu. Biz bundan sekiz safha anlıyoruz" diyor.
Gerçekten de eski Yunan efsanelerinde, onların ilahlarına izafe ettikleri bir takım sıfatlar var. Bu efsanelerde arşı taşıyan keçiden veya buna benzer evcil hayvanlardan bahsedilmesi çok gariptir. Buna dayanarak, Yahudi ve Hristiyan alimler müslüman olunca geçmiş kitaplarda veya efsanelerde mevcut bulunan bazı rivayetleri, ayet ve hadisleri açıklarken araya sokmuş olmaları muhtemeldir.(1)
Görüldüğü gibi bu rivayetin sahih olmadığı açıktır. Zaten rivayeti kitaplarına alan imamlar da "garip" olduğunu bizzat belirtmişlerdir.
Ama bütün bunlara rağmen, bu rivayetin sahih olduğu farz edilse de şöyle açıklanabilir:
Benzetmeler, âlimlerin elinden cahillerin eline düşünce zamanla gerçek zannedilir. Buradaki keçi bir benzetmedir. Bu zamanla gerçek zannedilip, büyük bir keçi olarak tasavvur edilmiştir.(2)
Arş ve Semâvâtı taşıyan meleklerin âlem-ı gayb ve âlem-i şehadette keçi suretinde göründüğü düşünülebilir.
Bir başka husus da şudur: Semada hareket eden yıldızların, gezegenlerin ve diğer kütlelerin yörüngeleri tesbit edildiğinde ve bunlar arasında farazi bir hat çekilince, birtakım hayvana benzer şekiller ortaya çıkıyor. îşte yedi kat göklerin üstünde de sema cisimlerinin keçiye benzer bir şekil oluşturduğunu söylersek ilmî gerçeklere aykırı olmaz.(3)
Buradaki sekizden murad ise, Allah'ın sekiz sıfatı olan; hayat, ilim, semi, basar, irade, kelam, tekvin ve kudrettir. Dünyada imtihan için hâkimiyet açık bir şekilde tezahür etmez.
Ahirette ise Allah'ın hâkimiyetinin tecellileri olan bu sıfatlar açıkça ortaya çıkacaktır. Ayette geçen; "O gün Rabbinin arşını taşıyanlar sekiz olacaktır" ifadesinin Allah-ü a'lem işaret ettiği manalardan birisi de budur.


**************************************************************************************************
1-Kevseri, Zahid; Makâlât, 308.
2- Nursî, Bediüzzaman Said, Lem'alar, 83.
3- A.y.

 
Geri