NEV'İYAT // ÇİZGİÜSTÜ  
İSLAM'DA VAKIF

İmam Şafiî el-Ümm'de (III, 276) şöyle der: “Muhacir ve ensardan bü­yük bir grubun vakıfta bulunduklarını bilmekteyiz. Bana onların evlât ve ailelerinden birçokları, onların vefatlarına dek kendi vakıflarını idare ede geldiklerini anlatmıştır. Bunu, onların çoğunluğu yine çoğunluktan ihtilâf etmeksizin nakletmiştir. Mekke ve Medine'de yanımızda bulunan vakıfların çoğu, anlattığım gibi, seleften Müslümanların tasadduk ettikle­ridir. Bu konuda hadîs nakletmek tekellüfte bulunmaktır.”

İbn Yunus'un Kitâb'ında "Kitâbul-Ahbâs"ta şu rivayet kaydedilir "Hz. Peygamber (sav) yedi hurma bahçesini vakfetti. Muhayrık, Uhud savaşında öldürüldüğü sırada, bu bahçeleri Allah'ın rızasına uygun bir cihete vakfetmesini kendisine vasiyyet etmişti. Resûlullah (sav) da Benî Nadîr'in mallarından olan bu bahçeleri vakfetti' Süheyli şöyle der: “Bu, İslâm'daki ilk vakıftır.” Resûlullah'ın (sav) (vefatında) bıraktığı her şey tasadduk edildi.

Ömer b. Şebbe Ahbâru'l-Medine'de İbn Şihâb'dan şöyle dediğini nakleder: "Resûlullah'ın (sav) vakıfları, Muhayrık'ın malları idi; Muhayrık bunları ona (vakfetmesi için) vasiyyet etmişti." Muhayrık'ın el-İsâbe'deki biyografisine bakınız. Seyyid es-Semhûdî el-Vefâ'da (s. 152) Hz. Peygamberin (sav) vakıflarıyla ilgili olarak bir bâb başlığı açar ve orada adı geçen Muhayrık'ın mallarından söz ederek Vâkıdî'den şu nakil­de bulunur: "Nebî (sav) hicretin yedinci yılında el-A'râf, Burka, el-Mîseb, ed-Delâl, Hansa, es-Safiye ve Meşrebetü Ümmi İbrahim'i vakfetti." Vâkıdî, Abdullah b. Ka'b b. Mâlik'e varan senetle şu hadîsi rivayet etti: "Muhayrık Uhud savaşında şöyle dedi: 'Eğer ölürsem mallarım, Allah'ın rızasına uygun bir cihete sarf etmek üzere Muhammed'in olacaktır'. Hz. Peygamber'in (sav) yaptığı bütün vakıflar bunlardan ibarettir."

Sahîh-i Buhârî'de Enes'ten (ra) şöyle dediği rivayet edilir: Ebû Talha Medine'de ensarın en çok mal sahibi olanı idi. En çok sevdiği mal ise Hâ kuyusu idi. Bu kuyu Mescid-i Nebevi’nin karşısındaydı. Resûlullah (sa) kuyunun bulunduğu bahçeye gider ve oradaki tatlı sudan içerdi. "Sevdiğiniz şeylerden (Allah yolunda) harcamadıkça iyiliğe (birr) nail olmazsınız "(Âli İmrân 3/92) âyeti nazil olunca, Ebû Talha (ra) Resûlullah'a (sav) gelerek şöyle dedi: "Ey Allah'ın Resulü, Allah 'sevdiğiniz şeylerden infakta bulunmadıkça iyiliğe (hayra) nail olamazsınız” buyuruyor. Mallarımın bana en sevimlisi de Hâ kuyusu olup Allah rızâsı için sadakadır; umarım Allah katında makbul ve mütevazı (önemsiz bir sadaka) olsun. Ey Allah’ın Rasulü, onu Allah'ın rızasına uygun bir cihete tahsis et." Resûlullah (sav) şöyle buyurdu: "Aferin, bu kazançlı bir maldır. Senin söylediklerini duydum, ben ise bu malı yakınlarına bırakmanı uygun görüyorum." Ebû Talha "Öyle yaparım ey Allah'ın Resulü" dedi ve bunun üzerine onu akrabaları ile amca oğullan arasında (vakfetmeyerek) paylaştırdı. (et-Kettani, Teratibu’l İdariye Terc., 1/586)

 
Geri