NEV'İYAT // ÇİZGİÜSTÜ  
ALLAH RESÛLÜ'NÜN HÂKİM OLARAK GÖREVLENDİRDİĞİ KİMSELERDE BÜYÜK YAŞTA OLMAYI ŞART KOŞUP KOŞMADIĞI

Ebû Dâvud, Ali b. Ebû Tâlib'den şu tahricde bulunur: Resûlullah (sav) beni Yemen'e kadı olarak gönderdi. Şöyle dedim: "Ey Allah'ın Resulü, beni gönderiyorsun, oysa ben genç yaştayım ve kaza konusunda da bilgim yoktur." Resûlullah (sav) şöyle buyurdu: "Muhakkak Allah senin kalbini hidayete (doğruya, hakka) erdirecek, dilini (hak üzere) sabit kılacak. Huzuruna iki hasım oturduğunda, ilkini dinlediğin gibi diğerini de dinlemedikçe hüküm verme. Şüphesiz bu, yargının senin için açıklık kazanması konusunda daha uygundur." Hz. Ali şöyle der: "Bundan sonra kadı olarak sürçmedim" veya "hiçbir yargıda tereddüde düşmedim." Bu rivâyetin benzerini Ahmed b. Hanbel, sahih olduğunu belirterek Hâkim, Tirmizî, lbn Mâce ve başkaları tahric ederler.

Rivayet edildiğine göre Yahya b. Eksem kadılığa tayin edildiğinde yaşındaydı. Ona "kadının (hâkimin) yaşı kaç?" diye sorulduğunda şu cevabı verir: "Allah Resulü (sav) Mekke'nin fethi günü Mekke valiliği kadılığına tayin ettiğinde Attâb b. Esîd'in yaşı gibi. Ben, Resûlullah (s.a.v.) Yemen'e kadı olarak gönderdiği sırada Muâz b. Cebel'in olduğundan büyüğüm." Hafız Irâkî el-Muğni’de şöyle der: Hatîb, bu rivayeti et-Tarih'te söz götüren bir isnâdla tahric etmiştir. İbn Eksem'in zikrettiği husus, Attâb b. Esîd'e nisbetle doğrudur. Çünkü o tayin edildiği sır, 20 yaşındaydı.

Minhetü'l-Vâhibi'l-hibâti'l-behiyye'de şöyle denir:

Yirmi idi Üsâme'nin yaşı

Hâtemü'l-enbiyâ vefat ettiğinde

İbnü'l-Cevzi’nin Safve'sinde bu şekilde

Eder rivayet, tarih ilminde âlim olan Vâkıdî de.

Fakat Muâz b. Cebel'e nisbetle, Yahya b. Sa'd el-Ensârî, Mâlik ve Ebî Hâtim'in görüşlerine göre o daha bu yaşa gelmiş değildi. Çünkü Muâz hicri 18. yılda veba salgınında vefât ettiğinde yaşı 33’tü. Doğrusunu en iyi Allah bilir. Fethu'l-Bari'de "zekâtı zenginlerden alıp fakirlere vermeye dair bâb" da şu bilgi verilir: Muâz'in vali mi kadı mı olduğu hususunda görüş ayrılığı mevcut olup İbn Abdilber kesin bir ifadeyle kadı olduğunu, Gassâni ise vali olduğunu söyler.

Üsdü'l-ğâbe'de Üsâme b. Zeyd'in biyografisinde şu bilgi verilir: Nebî (sav) onu 18 yaşındayken âmil tayin etti. Kastallânî el-îrşâd'da Üsâme'nin içinde büyük sahâbîlerden bir grubun bulunduğu ordunun başında gönderilmesi olayıyla ilgili olarak şöyle der: Bu hadîste, mevlâ'nın (azatlı) yönetici tayini ile, küçüğün büyüğe ve mefdûlun fâdıl'a (üstün olmayanın daha üstün olana) yönetici tayin olunabileceğine cevaz vardır…

(Et-Teratîbu’l-İdariyye 1/420-421)


 
Geri